Oppervlakteanalyse van historische zilveren munten

De chemische interactie tussen een metaallegering en de omgevingslucht bepaalt na verloop van decennia de fysieke staat van een numismatisch object. Bij elaniro in Eindhoven onderzoeken we hoe zilverschroot, edelmetaalgehalten en atmosferische gassen zoals zwavelwaterstof een specifieke patinalaag vormen op zilveren guldens, ducatons en rijksdaalders. Patina is het natuurlijke oxidatieproces dat zilversulfide vormt op het oppervlak van het metaal. De kleur varieert van lichtgeel en magenta tot diepblauw en iriserend zwart, afhankelijk van de dikte van de sulfidefilm en de opslagomstandigheden.

Het mechanisch of chemisch verwijderen van deze oxidatielaag door middel van ver verwoest de originele stempelglans.

Onder een microscoop met een vergroting van veertig maal is het verschil tussen een natuurlijk verouderde munt en een chemisch gereinigd exemplaar direct zichtbaar aan de micro-krassen in het veld van de munt.

Diagnostische kenmerken bij zilveranalyse

  • Aanwezigheid van stempelglans rondom de letters en de omschriften van de munt.
  • Gelijkmatige verdeling van de sulfidelaag zonder abrupte onderbrekingen in het relief.
  • Afwezigheid van zuurvreten of doffe plekken veroorzaakt door vloeibare reinigingsmiddelen.
  • Microscopische slijtagesporen op de hoogste punten van het ontwerp versus het vlakke veld.
Zilvergehalte van de legeringTAA-gehalte (Zilverzuiverheid)Kenmerkende oxidatiesnelheidVeelvoorkomende historische types
0,925 Sterling zilver92,5% zuiver zilver, 7,5% koperZeer snel, vormt donkere randenBritse kronen, moderne herdenkingsmunten
0,720 Fijngehalte72,0% zuiver zilver, 28,0% koperMatig, neigt naar grijsbruine tintenNederlandse guldens (Wilhelmina, Juliana)
0,500 Miljoenslag50,0% zuiver zilver, 50,0% koperSnel kopergroen bij vochtige opslagOude koloniale munten, kleingeld
0,999 Fine Silver99,9% zuiver zilverLangzaam, vormt iriserende patronenBeleggingsmunten, moderne troy ounce munten

Het behoud van de originele staat staat altijd voorop. Een gewassen munt verliest gemiddeld dertig tot zestig procent van haar marktwaarde binnen het internationale veilingcircuit.

Marlene Kaagman geeft vanuit de studieruimte aan het Vlasven 6 in Eindhoven deskundig advies over het beoordelen van ongepoetst historisch zilver.